You are here

Elektrik Zammı

En son elektrik zammı ne zaman yapıldı ?

Elektrik fiyatları, 2006 yılından beri yükselme eğilimindedir. Fiyatlara son zam, geçtiğimiz ekim ayında yapılmıştır. Bu zamdan sonra, 1 kWh vergi hariç elektrik fiyatı %9 oranında artmıştır. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 1 Ekim tarihinden itibaren geçerli ulusal elektrik tarifelerinde, mesken aboneleri için 28,49 kuruş/kWh olan birim fiyatı 31,05 kuruş/kWh'a yükselmiştir. Daha detaylı bilgi için, elektrik fiyatları yazısına bakabilirsiniz.

Elektrik Zam Tarihleri

Elektrik fiyatları üç ayda bir EPDK tarafından güncellenmektedir. Yeni tarifeler ocak, nisan, temmuz ve ekim aylarından itibaren geçerli olur. Bu tarihlerden önce elektrik fiyatındaki değişikliklerin açıklanması beklenmelidir. Türkiye'nin elektrik ihtiyacı her geçen yıl artmaktadır. Bu ihtiyaca yalnızca yerel kaynaklarla cevap verilememektedir.

Elektrik Fiyatlarını Belirleyen Etkenler

Elektrik enerjisi üretiminde kullanılan kaynakların büyük bir kısmı ithal edilmektedir; dolayısıyla elektrik fiyatları birçok unsurdan etkilenir. Bunlar elektrik üretim kaynak maliyetleri, mevsimsel etkenler ve döviz kurundaki değişimler olarak özetlenebilir.

  • Mevsimsel değişimler: Türkiye'deki elektrik üretiminin %28'i hidroelektrik santrallerinde (HES) yapılmaktadır. Akarsu santrali ya da barajlı santrallerde üretilen elektriğn miktarı o yıl alınan yağışlarla yakından ilgilidir. Kuraklık durumunda düşen elektrik üretimi başka santraller tarafından ya da ithalat yoluyla telafi edilmeye çalışılır; ama tüm bu geçici çözümler fiyatların yükselmesine engellemez.
  • Doğal gaz fiyatları: Elektrik fiyatlarının yükselmesindeki en önemli etkenlerden biridir. Türkiye'de elektrik, %42 oranında doğal gaz çevrim santrallerinde üretilir. Üretimin girdi maliyetini yaratan doğal gazın fiyatındaki artışın elektrik fiyatlarına da yansıması beklenir.
  • Döviz kuru: Türkiye doğal gaz ve kömür bakımından elektrik üretimi için yeterli yerel kaynağa sahip değildir. Bu duruma bağlı olarak, doğal gazın çok büyük bir kısmı ve kömür ithal edilir. Kaynaklar satın alınırken döviz ile borçlanan üretici, satacağı elektriği TL cinsinden fiyatlandırılır. Döviz kurunda yaşanan değişiklikler üreticiyi borcunu ödeyememe riskine sokabilir. Bu durumda, zam yapılarak bu fark tüketiciye yansıtılır.

Elektrik Zamları Yıllara Göre

Son iki yılda sabit syreden elektrik birim fiyatlarına son zaman Ekim 2014'te yapılmıştır. Zammın sebebi yükselen dolar kuru ve kuraklıktan dolayı artan elektrik üretim maliyetleri olarak gösterilmiştir Aşağıdaki tabloda 2008 yılından beri yapılan elektrik zamları ve oranlarını bulabilirsiniz.

Vergiler Hariç Elektrik Fiyatındaki Değişim (Tek Zamanlı Mesken Abone)

Yıllar

2008

2009

2010

2011

2012

2013

01/2014

04/2014

07/2014

10/2014

Değişim

+%57,78

+%9,22

+%1,32

+9,58

+%19,60

+%0,00

+%0,00

+%0,35

+%0,00

+%9,00

Elektrik Zam Oranları 2014

Elektrik faturasında sadece elektrik tüketimine ait bedeller yer almaz. Faturada, enerjinin üretildiği yerden tüketim noktasına ulaştırılmasına, kayıp kaçağa ve satış hizmet masraflarına ait bedeller de bulunur. Her bir bedel, birim enerji bedelinde olduğu gibi, EPDK tarafından belirlenmektedir. Tüm birim bedelleri, o ay kWh cinsinden tüketilen enerji miktarıyla çarparak vergiler hariç ödenmesi gereken fatura tutarını bulabilirsiniz. Kısaca, herhangi birinde yaşananacak değişiklik, ödenecek toplam fatura tutarına yansır. Aşağıdaki tabloda, birim fiyatı oluşturan bedellerdeki artışlar gösterilmiştir. Ekim 2014 zammıyla beraber, elektrik birim fiyatı toplamda %9 artmıştır. Bu artışa sebep olan ve birim fiyatı oluşturan bileşenlere yapılan zam ve indirimleri grafikte görebilirsiniz.

2014 yılı Ekim ayında yapılan zam sonrası elektrik birim fiyatı

Perakende Aktif Enerji Bedeli

Elektrik üretimi, enerji kaynaklarının santrallerde elektriğe dönüştürülmesiyle gerçekleştirilir. Aktif enerji bedeli, elektriğin üretim bedelini yansıtır. Son yapılan zamla perakende enerji bedeli %5 oranında artmıştır.

Kayıp Kaçak Bedeli

Elektrik piyasasında ortaya çıkan teknik kayıplar ve kaçak kullanım maliyetleri karşılığında alınan bedeldir. Ekim ayında yapılan zamda en çok artış kayıp kaçak bedelinin birim fiyatında gerçekleşmiştir. Kayıp kaçak bedeli önceki birim fiyat üzerinden %39,8 oranında arttırılmıştır.

Kayıp kaçak bedeli faturada ayrı bir kalem olarak gösterilmez, aktif enerji bedelinin içine dahil edilmiştir.

İletim Bedeli

Elektriğin üretildiği yerden şehiri dağıtım şebekesine iletilmesine ait maliyetler için iletim bedeli ödenir. Açıklanan son tarifeye göre, iletim bedeline %0,47 oranında indirim yapılmıştır.

Dağıtım Bedeli

Bölgede görevli dağıtım şirketi iletim hatlarından aldığı elektriği şehre dağıtmakla görevlidir. Yapılan altyapı yatırımları, işletme ve bakım giderleri karşılığında dağıtım bedeli alınmaktadır. Ekimden itibaren dağıtım bedeli %0,82 oranında indirilmiştir.

Perakende Satış Hizmet Bedeli

Satışa ait tedarik dışındaki faturalama ve tahsilat gibi diğer hizmetler karşılığında alınan bedeldir. Perakende satış bedelinin birim fiyatı %37,9 oranında artarak, kayıp kaçak bedelinden sonra en çok zamlanan birim fiyat olmuştur.

Elektrik Vergi, Pay ve Fonları

İlginizi çekebilir: Elektrik faturası hesaplama rehberi

Elektrik tüketim tutarı üzerinden dört farklı vergi alınmaktadır. Bunlar Enerji Fonu, TRT Payı, Elektrik Tüketim Vergisi (ETV) ve KDV'dir. Vergilerin oranları farklı mevzuatlar çerçevesindedir; oranların düzenlenmesinde EPDK'nın bir yetkisi yoktur. Tüketim tutarı üzerinden yüzde olarak alınan vergiler uzun yıllardır değişmemiştir; ancak hangi fiyat bileşeni üzerinden hesaplandıklarına göre verilen tutar değişebilir. Vergiler tüketim üzerinden hesaplandığı için birim fiyatlar arttıkça ödenen vergi tutarı da yükselecektir. Aşağıdaki mesken abone grubu için vergi oranlarıyla beraber bu oranların hangi tutar üzerinden alındığı gösterilmiştir.

Vergiler Yüzdesi Alınan Bedeller
Enerji Fonu (%1) Aktif Enerji + Kayıp Kaçak
TRT payı (%2)
Elektrik Tüketim Vergisi (%5)
KDV (%18) Aktif Enerji + Kayıp Kaçak + İletim + Dağıtım + Perakende Satış

Elektrik fiyat bileşenleri hakkında detaylı bilgi için elektrik vergi ve bedelleri yazısını okuyabilirsiniz.

Elektrik Zamlarından Kaçınmak

Elektrik zamlarından kaçınmak bölgesinde görevli perakende satış şirketinden elektrik alan bir tüketici (serbest olmayan tüketici) için mümkün değildir. Yalnızca serbest tüketiciler alternatif elektrik tedarikçileriyle yapacakları ikili anlaşmalarla devletin düzenlediği zamlardan kaçınabilirler. Anlaşma şartları tüketici ve tedarikçi tarafından belirlendiği için örneğin bir yıl için sabit fiyattan elektrik almak mümkün olabilmektedir.Öte yandan, serbest tüketicilere uygulanan indirim ve özel şartların sadece aktif enerji bedeli üzerine uygulanabildiği unutulmamalıdır. Serbest tüketiciler, EPDK tarafından belirlenen kayıp/kaçak, iletim ve dağıtım bedellerini ödemek zorundadır; yani birim enerji fiyatları sabit kalsa bile az önce belirtilen bedellerde yapılan değişiklikler serbest tüketicileri de ilgilendirir. Serbest tüketiciler ayrıca EPDK'nın belirlediği perakende satış hizmet bedelini ödemez.